Schron dowodzenia OWaru

Schron dowodzenia

Obszaru Warownego "Śląsk"



Jest to jedyny na ziemiach polskich schron dowodzenia wybudowany w latach międzywojennych. Położony jest w Chorzowie na wzgórzu zwanym Górą Wyzwolenia lub Wzgórzem Redena. Po wojnie, podczas adoptowania obiektu na schron przeciwatomowy, dobudowano na podjeździe poternę (tunel) prowadzący do wejścia i zamykany dodatkową parą drzwi. Następnie cały schron zasypano ziemią, tworząc pagórek. Obecnie, w celu zabezpieczenia obiektu, poterna jest również zasypana. Schron niedostępny.




Wyświetl większą mapę


Schron dowodzenia został wzniesiony w roku 1938 dla sztabu Grupy Operacyjnej "Śląsk", na którą składały się między innymi obsady fortyfikacji Obszaru Warownego. Jest to obiekt dwukondygnacyjny z wysuniętym skrzydłem ściany tylnej o charakterystycznie zaokrąglonych narożach ścian i stropu. Wewnątrz ściany narażone i strop dzielący kondygnacje wzmocniono siatką przeciwodpryskową, a wyposażenie nie różniło się od stosowanego w schronach bojowych. Wejście do obiektu prowadziło przez otwór zamykany kratą forteczną i flankowany przez strzelnicę obrony wejścia, a następnie przez dwudzielne drzwi pancerne w załamaniu korytarza. Schron posiada trzy wyjścia ewakuacyjne, dwa ze strzelnicami rkm, które pozwalały na obronę ściany tylnej i zapola schronu. Jedno z wyjść awaryjnych przecina ścianę czołową i wiedzie na zewnątrz przez szyb z klamrami. W celu zapewnienia wygodnej pracy sztabowej obiekt podzielono na szereg pomieszczeń różnego przeznaczenia, a kondygnacje skomunikowane zostały za pomocą schodów. Schron dowodzenia posiadał oświetlenie elektryczne i wentylację wszystkich pomieszczeń. Energię dostarczano z miasta, natomiast niezależność zapewniał agregat prądotwórczy zamontowany w maszynowni, gdzie również znajdowały się zbiorniki paliwa, zbiorniki wody, akumulatory itp. Schron zachowany w nienajlepszym stanie; w wyniku adaptacji na schron OPL, usunięto po wojnie całość oryginalnego wyposażenia, łącznie z elementami wmurowanymi w ścianę; przebudowano niektóre drzwi i przejścia. Brak dostatecznej wentylacji doprowadził do sporego zawilgocenia obiektu, tak więc poważnej korozji uległy nieliczne resztki metalowych elementów. Dzieła zniszczenia dopełnili bezdomni zamieszkujący przez pewien czas w obiekcie - śmieci, ślady ognisk itp. Na szczególną uwagę natomiast zasługuje spory fragment oryginalnego, wrześniowego farbomaskowania, składającego się z 4 kolorów.




jedno z wyjść ewakuacyjnych

wejście do poterny

szczyt jednej ze ścian

schemat górnej kondygnacji

a - korytarz wejściowy
b - sień
c - wartownia
d - korytarz wewętrzny
e - izba oficerska
f - izba "szefa sztabu"
g - pokój operacyjny
h - izba "adiutantów"
i - pomieszczenie urządzeń filtrowentylacyjnych
j - maszynownia

schemat dolnej kondygnacji


k - korytarz z ławkami
l - izba "łączności"
ł - izba mieszkalna
m - izba "oficerska"
n - magazyn podręczny

o - izba "oficerów młodszych"
p - izba "podoficerska"
r - izba żołnierska dla obsługi
s - ubikacja
t - izba "kancelisty"



1. J. Sadowski, Fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląsk". Schron - izba muzealna przy ul, Katowickiej, "Seria spojrzenia", z.3, Gliwice - Tarnowskie Góry 2004.
2. Własne badania terenowe
 
Design - d4u.pl